Χριστιανικός Ορθόδοξος Φιλανθρωπικός Σύλλογος Φίλων
Ιερού Ησυχαστηρίου Παντοκράτορος Μελισσοχωρίου ο Άγιος Γρηγόριος Ο Παλαμάς
Καλάθι αγορών : 0 | 0,00

Ο Άγιος Γρηγόριος ο Παλαμάς. Ο βίος και η θεολογία του

Κωδικός: SPI-015


Εξαντλήθηκε

Ο Άγιος Γρηγόριος ο Παλαμάς
Ο Βίος και η Θεολογία του

Μοναχού Θεοκλήτου Διονυσιάτου

 

Προσφέρομεν ως «δούλοι Χριστού ηλεημένοι» εις τους συνδούλους και εν Χριστώ αδελφούς μας το, χάριτι της Θεοτόκου Μαρίας και του θεοφόρου μεγάλου Πατρός και θεολόγου Γρηγορίου του Παλαμά, παρόν βιβλίον, όπερ αφηγείται τον θαυμαστόν και θείον βίον του και εκθέτει την θεόγραφον θεολογίαν του, ως θεολογίαν της παρουσίας «ουσιωδώς» του Θεού. 

Διαβάστε εκτενέστερη περιγραφή και περιεχόμενα παρακάτω.


Άδετο
Διαστάσεις: 14x21
Σελίδες: 292
ISBN: 960-7718-16-Χ



Αναφέρω στην εισαγωγή του βιβλίου αυτού, το πώς έφθασα στην συγγραφήν του. Εδώ θα ήθελα να σημειώσω, ότι από της εκδόσεως των Απάντων του Αγίου Γρηγορίου του Παλαμά, από το «Ίδρυμα Πατερικών Μελετών» της Θεσσαλονίκης, παρετηρήθη και μεταθύ του λαού μας, αλλά κυρίως των θεολόγων, του Κλήρου και των Μοναχών, ένα ιδιαίτερο ενδιαφέρον για τον Άγιον Παλαμάν και με τη θεολογίαν του, οπότε η σύγχυση και η άγνοια του παρελθόντος διελύθησαν, με διάφορες θεολογικές εργασίες, που είδαν το φως της δημοσιότητος.

Πράγματι, η διδασκαλία του Θείου Παλαμά -που είναι διδασκαλία ολοκλήρου της Ορθοδοξίας- είναι κρισίμου σημασίας, όχι μόνο για την θεολογίαν, αλλά και για την εν Χριστώ ζωήν, ώστε, στο «Συνοδικόν» της Ζ' Οικουμενικής Συνόδου, να περιληφθεί και η περί διακρίσεως Ουσίας και Ενεργείας διδασκαλία ως επέκταση του θριάμβου της Ορθοδοξίας, για την Αναστήλωση των Ι. Εικόνων. Και μάλιστα να εκφωνούνται τα «τρις αιωνία η μνήμη» για τους τότε συναγωνιστές του Παλαμά και τα «τρις ανάθεμα» ονομαστί, κατά των αντιπαλαμικών.

Κατά την ταπεινήν γνώμη μας, η πιο ουσιώδης θεολογική διαφορά με τον παπισμόν είναι η διάκριση Ουσίας και Ενεργείας εν τω Θεώ, που αποτελεί παραδοσιακήν δογματικήν διδασκαλίαν της Ορθοδοξίας. Η δυτική εκκλησία αρνείται την διάκριση αυτή και αποδέχεται την Θωμιστική άποψη του φιλοσοφικού actus purus, που αποκλείει κάθε εκδοχήν γνώσεως, πλησιασμού και μεθέξεως του Θεού, ως Ουσίας, εν αντιθέσει με την διάκριση Ουσίας και Ενεργείας της Ορθοδοξίας, που δεν αποδέχεται μεν ούτε γνώση, ούτε προσέγγιση, ούτε μέθεξη της Ουσίας του Θεού, ως ανωνύμου και υπερωνύμου, όμως αποδέχεται την γνώση την προσέγγιση και την μέθεξη του Θεού κατά τις άκτιστες ουσιώδεις Ενέργειές Του.

Παρότι ο μακαρίτης π. Ιωάννης Μέγιεντορφ φρονεί ότι η Ησυχαστική έρις συνίστατο στην σύγκρουση μεταξύ ωρισμένων βυζαντινών ανθρωπιστών και μιας μερίδος παραδοσιακών Μοναχών, όμως κατ' ουσίαν ήτο μία σύγκρουση μεταξύ Ορθοδόξου και λατινικής-Θωμιστικής Θεολογίας. Μάλιστα είναι λίαν χαρακτηριστικόν το ότι ο Βαρλαάμ, που ως Ουνίτης μοναχός του Βασιλειακού τάγματος, είχε διδαχθεί την Θωμιστικήν θεολογίαν, μόλις άκουσε ότι οι Μοναχοί εδέχοντο το εν Θαβώρ λάμψαν φως ως άκτιστον, αντέδρασε με σφοδρότητα, βοήσας: «Άκουε ουρανέ και ενωτίζου η γη, το εν Θαβώρ φως άκτιστον· και τι άλλο ή Θεός καθ' υμάς; Ουδέν γαρ άκτιστον ό,τι μη Θεός».

Ο Μέγιεντορφ στο βιβλίο του Introduction, προβαίνει και σε μια άλλη απαράδεκτη διάκριση μεταξύ των Αγίων Πατέρων, σε «ελληνίζοντας και βιβλίζοντας», για να ερμηνεύσει ωρισμένα Πατερικά χωρία στην Ησυχαστικήν έριδα. Τις απόψεις του αυτές στην Introduction για τις θεολογικές έριδες του 14ου αιώνος, αντέκρουσεν επιτυχώς ο π. Ι. Ρωμανίδης σε δύο τεύχη εν «The Greek Orthodox Theological Review» 1963-1964.

Αλλά ότι η αιρετική διδασκαλία του Βαρλαάμ και των ελαχίστων Θωμιστών λογίων του Βυζαντίου είναι και διδασκαλία του παπισμού, καταφαίνεται και εκ του ενδιαφέροντος της αγίας Έδρας τότε, για να πληροφορηθεί ως προς τις θεολογικές ζυμώσεις του 14ου αιώνος. Απέστειλε στο Βυζάντιον τον τιτουλάριόν της Πατριάρχην Κωνσταντινουπόλεως Παύλον, όστις σε έκθεσή του προς τον Πάπαν, έγραψε μεταξύ άλλων, ό,τι του είπεν ο Καντακουζηνός (πρόκειται για τον συμβασιλέα και έπειτα μοναχόν Ιωάσαφ), ότι εθεώρουν το Θαβώριον φως ως άκτιστον «και ουκ ουσίαν Θεού, αλλά τινα θείαν ενέργειαν. Όπερ ημίν δοκεί μηδ' ακοής άξιον. Ουδέν γαρ άκτιστον «πλην της θείας ουσίας» δηλαδή actus purus.

Άλλωστε ο παπικός θεολόγος M. Jugie, γράφει: «Η θεολογία του Παλαμά είναι εξ απόψεως καθολικής μία πραγματική αίρεσις». (Dict. de Cath. τόμ. XI, 2, κολ. 1764, 1905), για να μη αναφέρω το αντιπαλαμικόν μένος ρωμαιοκαθολικών θεολόγων, που παρατηρείται στο Istina Νο 3 του 1974, γιατί τους συνέτριψεν ο θείος Γρηγόριος το σαθρόν actus purus.

Ήδη σημειώσαμε ότι η διδασκαλία της διακρίσεως του Θεού σε Ουσία και Ενέργεια, είναι αρχαιοτάτη (Μ. Βασίλειος). Ο άγιος Παλαμάς σε όλες τις διαστάσεις του δόγματος αυτού, διείδε τις συνέπειες και ένα πραγματικόν χωρισμόν από τον Θεόν χωρίς την αποδοχήν των Ενεργειών Του, που αποτελούν τον σύνδεσμον Θεού και ανθρώπων. Γι' αυτό και αναφωνεί, εάν δηλαδή δεν υπήρχεν αυτός ο σύνδεσμός: «Δει δη ζητείν ημάς Θεόν έτερον ουκ όντα μόνον αυτοτελή, αυτενέργητον, αυτόν, εαυτόν δι' εαυτού θεώμενον, αλλά και αγαθόν... και απλώς δει ζητείν ημάς Θεόν όντα πώς μεθεκτόν, ου μετέχοντες έκαστος οικείως εαυτού κατά της μεθέξεως αναλογίαν όντες και ζώντες και ένθεοι εσόμεθα». Και αυτή είναι η κλείδα της παμφώτου Ορθοδόξου Θεολογίας, διατυπωθείσης μετά αγιοπνευματικής δυνάμεως υπό του θείου Γρηγορίου του Παλαμά.

Και ήδη συνεχίζεται, όχι μόνον η Ορθόδοξη παράδοση θεωρητικώς, αλλά και βιωματικώς, όπως βεβαιώνει ο μακαρίτης μεγάλος Θεολόγος και ασκητής Ρώσσος π. Σωφρόνιος του Έσσεξ, ότι ως Πνευματικός άκουσε πολλούς Αγιορείτες, που εξομολογούντο, ότι τους περιέλαμπε θείον φως.

Εδώ εκφράζω την ευγνωμοσύνην μου στην Προστάτιδά μου Θεοτόκον Μαρίαν, που με αξίωσε να γράψω ένα βιβλίον, για ένα τόσον μεγάλο δογματικόν θέμα, που ίσως να επηρέασε τους Καθηγητές του Ποιμαντικού Τμήματος της Θεολογικής Σχολής της Θεσσαλονίκης, ώστε να μου απονείμουν τον τίτλο του Επιτίμου διδάκτορος της Θεολογίας, ους και ευχαριστώ. Θέλω να ευχαριστήσω επίσης τον καλόν χριστιανόν καθηγητήν κ. Γεώργιον Σπηλιώτην, που ανέλαβε με αγάπη την Τρίτη έκδοση του θείου Παλαμά μου.

Θεόκλητος Μοναχός Διονυσιάτης
Άγιον Όρος
Κυριακή της β' εβδομάδος της Μ. Τεσσαρακοστής 2001 

Προσφέρομεν ως «δούλοι Χριστού ηλεημένοι» εις τους συνδούλους και εν Χριστώ αδελφούς μας το, χάριτι της Θεοτόκου Μαρίας και του θεοφόρου μεγάλου Πατρός και θεολόγου Γρηγορίου του Παλαμά, παρόν βιβλίον, όπερ αφηγείται τον θαυμαστόν και θείον βίον του και εκθέτει την θεόγραφον θεολογίαν του, ως θεολογίαν της παρουσίας «ουσιωδώς» του Θεού.

Εις την Εισαγωγήν αναφέραμεν τα αίτια της παρούσης εργασίας. Πράγματι, εθεωρήσαμεν απαραίτητον την παρουσίασιν του θεοειδούς τούτου θεολόγου και Πατρός, ώστε να γίνη κατανοητός από τον μέσου και άνω επιπέδου αναγνώστην-πιστόν, όστις στοχάζεται, αναζητεί και επιποθεί «ύδωρα αλλόμενον εις ζωήν αιώνιον», και που εν τη αναζητήσει του πολλάκις, αντί να κατευθυνθή «επί τας πηγάς των υδάτων», που αποτελούν οι θεοφόροι Πατέρες, στρέφεται προς «λάκκους συντετριμμένους».

Πρέπει αμέσως να βοηθήσωμεν τον αναγνώστην, όπως γνωρίση τας αφετηρίας της διδασκαλίας του θεοσόφου Παλαμά. Ο άγιος Πατήρ παραδώσας εκ νεότητος εαυτόν εις την καθοδήγησιν του αγίου Πνεύματος και κατόπιν μακράς ασκητικής αγωγής, εγένετο δεκτικός των επιλάμψεων των ακτίστων ενεργειών του Θεού, δι' ων εκαθάρθη, εφωτίσθη, ηγιάσθη και εγένετο ο ίδιος φως. Εντεύθεν η φωτοειδής και φωτωνυμική θεολογία του.

Ιδού πώς περιγράφει την προσωπικήν του αλλοίωσιν και μεταμόρφωσιν: «ο καινός εν Χριστώ άνθρωπος, φως ων και ορών διά φωτός, καν εαυτόν βλέπη, φως ορά, καν προς εκείνο ο ορά, φως εστί και τούτο, καν το δι' ου έχη το οράν, και εκείνο φως εστί· και τουτ' εστίν η ένωσις, εν πάντα εκείνα».

Λοιπόν ο θείος Πατήρ, εντός του θείου και ακτίστου φωτός βιών ως φως και ο ίδιος κατά χάριν, εμυήθη εις τα θεία, «έπαθε τα θεία», απέκτησε «νουν Χριστού» και εγένετο διά «μακαρίου πάθους» κοινωνός των προ αυτού αγίων Πατέρων εις την εν αγίω Πνεύματι πείραν. Αλλ' επειδή «ούτε η χάρις του Παναγίου Πνεύματος ενεργεί σοφίαν εν τοις Αγίοις, χωρίς του ταύτην δεχομένου νοός, ούτε γνώσιν, χωρίς της δεκτικής του λόγου δυνάμεως...» κατά τον άγιον Μάξιμον τον Ομολογητήν, (κεφ. ιγ', ς' Θεολ. εκατον.) όμως εις τον μέγαν Γρηγόριον εύρεν η χάρις κατάλληλον διανοητικόν σκεύος. Εντεύθεν η χάρις, «νουν αυτόν όλον άντικρυς υπέρ πάντα νουν ευρηκυία των νυν όντων, ως νους όλη καταλλήλως ηνώθη και προσεφύη, θεοειδές έσοπτρον εαυτής και εκμαγείον θαυμαστώς ειργασμένη...», ως γράφει ο θείος βιογράφος του Πατριάρχης Φιλόθεος.

Ως «ενεργεία νους» λοιπόν, αναχωνεύσας εις αυτόν την θύραθεν σημαντικήν παιδείαν του, ο Ησυχαστής θεοφόρος Γρηγόριος, μελετήσας την Πατερικήν γραμματείαν και νοών αυτήν διά πνευματικής αισθήσεως, απετελέσθη εις μέγαν θεολόγον, εις μύστην των μυστηρίων του Θεού, εις μέγαν διδάσκαλον της Εκκλησίας. Ο νους του εκινείτο εντεύθεν εντός του φωτός του Θεού, δεχόμενος τας «θείας εμφάσεις», μυούμενος εις τα απόρρητα και «ερευνών τα βάθη του Θεού».

Εδέησε να εμφανισθούν άνδρες τινές «λαλούντες διεστραμμένα» διά ν' αποκαλυφθή το «εν τη καρδία του λαλούν Πνεύμα» και διά να ρεύσουν οι κρουνοί της θεοσοφίας του. Η ησυχαστική αποκληθείσα έρις απετέλει μίαν σύγκρουσιν της Εκκλησίας, εν τω προσώπω του θεοπνεύστου θεολόγου Παλαμά, μετά αμοίρων Πνεύματος αγίου, «ψυχικών», θεολογούντων φιλοσόφων.

Η «έρις» άφησε τα ίχνη της· τα συγγράμματα του μεγάλου και θεοδέγμονος Παλαμά, εκφραστικά της εν τω φωτί του Θεού ζώσης Εκκλησίας, αυθεντικά, στήλαι αληθείας, θεόγραφοι πλάκες. Και διά να εννοήσωμεν δεν πρέπει να προσέλθωμεν με την «χαμόθεν έπαρσιν» και με κριτικήν διάθεσιν, αλλά με πνεύμα μαθητείας, με δέος και ταπείνωσιν και κατόπιν ικεσίας να φωτισθή το σκότος μας.

Το παρόν βιβλίον αφηγείται και εκθέτει. Εις τον αναγνώστην απόκειται η άντλησις θησαυρών, οίτινες ευρίσκονται εις τον βίον και την θεολογίαν του θεοειδούς Πατρός, που απέδωσεν ο ταπεινός μοναχός κατά το μέτρον των ασθενών δυνάμεών του, διό και εξαιτείται συγγνώμην επί τοις ημαρτημένοις.

Θα ηδυνάμην δε να επαναλάβω ενταύθα την αποστροφήν του Γρηγορίου του Θεολόγου εις τον Επιτάφιον του Μ. Βασιλείου: «Ει μεν, θεοφόρε Γρηγόριε, το ευτελές μου τούτο πόνημα της αξίας σου εγγύς, ση τούτο χάρις· σοι γαρ θαρρών τον περί σου λόγον ενεστησάμην· ει δε πόρρω και πάρα πολύ της ελπίδος, τι χρη παθείν νόσω και τω σω πόθω τετρυχωμένος· πλην και Θεώ φίλον το κατά δύναμιν· συ δε ημάς εποπτεύεις άνωθεν, ω θεία και ιερά κεφαλή... ει δε και μετασταίημεν, δέξαιο κακείθεν ημάς ταις σεαυτού σκηναίς, ως αν αλλήλοις συζώντες και ενεποπτεύοντες την αγίαν και μακαρίαν Τριάδα καθαρώτερόν τε και τελεώτερον...».

ΑΓΙΟΝ ΟΡΟΣ 1976
ΘΕΟΚΛΗΤΟΣ ΜΟΝΑΧΟΣ ΔΙΟΝΥΣΙΑΤΗΣ 

ΕΙΣΑΓΩΓΗ  
Τα ελατήρια της συγγραφής και το συνέχον με δέος ιζ'
Η σημασία του θείου Παλαμά εις την ζωήν της Εκκλησίας κ'
Ο άγιος Γρηγόριος ως κήρυξ και καινοτόμος της θεώσεως κβ'
Βασικοί όροι οράσεως βίου και θεολογίας του θείου Παλαμά κδ'
Αι ιστορικαί πηγαί και το πρόβλημα της αξιοπιστίας κς'
Ο Θεός "δι' εαυτού εν πλαξί καρδίας απεγράψατο λόγους" κη'
"Και το μοναδικόν του νου τριαδικόν ποιών... συνάπτεται δι' ευχής" λ'
"Δι' αβλεψίας και αγνωσίας ιδείν και γνώναι καταξιούται τον υπέρ θέαν" λα'
"Της πίστεως προμαχών, της ορθής δόξης... υπερμαχών" λγ'
Το "συμπόσιον" του μεγάλου και θαυματουργού Γρηγορίου λε'
Ο άγιος Νικόδημος έκθαμβος προ των "διά μακαρίού πάθους" Παλαμικών λόγων λς'
"Ώδε μεν διδάσκομαι το τοις αγίοις εν Πνεύματι μεθεκτόν και ορατόν" λη'
Οι αιρετικοί "πίθηκοι προς λέοντα και κώνωπες... ώφθησαν" μ'
"Ην δεινός νοήσαι και το νοηθέν εις κάλλος εκφράσαι" μα'
Ομολογοόυμεν την χάριν, ου κρύπτομεν την ευεργεσίαν μβ'
Η ανυπαρξία των ακτίστων ενεργειών = χωρισμός Θεού μδ'
ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ ΠΡΩΤΟΝ  
ΕΝΤΟΣ ΤΗΣ ΒΥΖΑΝΤΙΝΗΣ ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΗΣ ΠΑΡΑΔΟΣΕΩΣ  
Οικογενειακή συγκρότησις του συγκλητικού Παλαμά 1
Οι αδιαλείπτως προσευχόμενοι με την "μονολόγιστον ευχήν" 3
Ο θαυματουργός πατήρ του μεγάλου Γρηγορίου 5
"Τη των όλων Δεσποίνη τους εμούς καταλείπω παίδας" 6
ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ ΔΕΥΤΕΡΟΝ  
ΤΑ ΠΡΩΤΑ ΧΡΟΝΙΑ ΤΗΣ ΕΦΗΒΕΙΑΣ  
"...Και αυτός Αριστοτέλης... επήνεσεν αν ου μετρίως..." 8
Ο Γρηγόριος εισαγόμενος εις την νήψιν και την "ευχήν" 10
Ο θείος Γρηγόριος μεταξύ δύο διαφόρων βασιλειών 13
"Ουκ έχομεν ώδε μένουσαν πόλιν... εις τα όρη αρθώμεν" 15
"Φωτίζεις συ θαυμαστώς από ορέων αιωνίων" 17
ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ ΤΡΙΤΟΝ  
Ο ΘΕΙΟΣ ΓΡΗΓΟΡΙΟΣ ΕΙΣ ΤΟ ΑΓΙΟΝ ΟΡΟΣ  
Ταπεινός υποτακτικός του οσίου Νικοδήμου 19
"Φώτισόν μου το σκότος, φώτισόν μου το σκότος" 20
Εις την Μεγίστην Λαύραν του αγίου Αθανασίου 22
Εις το ανθούν κέντρον του Αγιορείτικου Ησυχασμού 23
ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ ΤΕΤΑΡΤΟΝ  
ΕΙΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΝ - ΒΕΡΟΙΑΝ - ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΙΝ  
Ο μέγας Πατήρ οδημούμενος υπό Θεού δι' οραμάτων 26
"Ο πλήρης παντός αγαθού και αύθις φιλοσοφών άρχεται" 28
Η προφητεία της μακαρίας αδελφής περί του Γρηγορίου 29
"Σοφοίς και ιδιώταις το "αδιαλείπτως προσεύχεσθαι" 31
ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ ΠΕΜΠΤΟΝ  
ΕΠΙΣΤΡΟΦΗ ΕΙΣ ΑΓΙΟΝ ΟΡΟΣ - ΠΡΟΟΙΜΙΑ ΑΓΩΝΩΝ  
"Καθ' ησυχίαν ακροτάτην συνήθως μόνω συνών και Θεώ" 33
Άκτιστον φως και εμφάνισις της Θεοτόκου εν εγρηγόρσει 35
Το παρά Θεού χάρισμα της δογματικής θεολογίας 36
Ηγούμενος του Εσφιγμένου φωτίζων και θαυματουργών 39
ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ ΕΚΤΟΝ  
Η ΔΡΑΣΙΣ ΤΟΥ ΒΑΡΛΑΑΜ ΕΙΣ ΤΟ ΒΥΖΑΝΤΙΟΝ  
Ο αινιγματώδης Μοναχός Βαρλαάμ ο Καλαβρός 42
Ο Βαρλαάμ εν Θεσσαλονίκη και Κωνσταντινουπόλει 44
Προκλήσεις και δεινή ταπείνωσις του Βαρλαάμ 46
Οι απεσταλμένοι του πάπα και ο ρόλος του Βαρλαάμ 48
ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ ΕΒΔΟΜΟΝ  
Η ΘΕΟΛΟΓΙΑ ΤΗΣ ΕΚΠΟΡΕΥΣΕΩΣ ΤΟΥ ΑΓ. ΠΝΕΥΜΑΤΟΣ  
Συνοπτικά περί εκπορεύσεως του αγίου Πνεύματος 51
Οι "δύο αποδεικτικοί λόγοι" του θείου Παλαμά 53
Απήχησις των συγγραφών και η αφορμή των ερίδων 56
ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ ΟΓΔΟΟΝ  
ΟΙ ΠΡΩΤΟΙ ΕΠΙΣΤΟΛΙΜΑΙΟΙ ΔΙΑΞΙΦΙΣΜΟΙ  
Η αξία του αποδεικτικού συλλογισμού κατά Παλαμάν 59
Η καθαρότης της καρδίας πηγή νοεράς φωτοφανείας 62
Η πρώτη ηπία επίθεσις του Βαρλαάμ κατά του Οσίου 63
Η β' επιστολή του αγίου Πατρός προς Ακίνδυνον 65
Η α' επιστολή προς Βαρλαάμ και το ορθώς θεολογείν 67
ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ ΕΝΑΤΟΝ  
Η ΕΝΑΡΞΙΣ ΤΟΥ ΘΕΟΛΟΓΙΚΟΥ ΑΓΩΝΟΣ  
Δόλιαι μέθοδοι κατά του ιερού Ησυχασμού 72
Δεινός πόλεμος κατά του παραδοσιακού Ησυχασμού 73
Φιλοσοφικός αγνωστικισμός και αι οδοί θείας γνώσεως 75
Μετάκλησις του θείου Παλαμά και ειρηνευτικά μηνύματα 78
Ύστατοι ενέργειαι προς ειρήνευσιν - μία προφητεία 80
Έναρξις του θεολογικού αγώνος υπέρ της Ορθοδοξίας 82
ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ ΔΕΚΑΤΟΝ  
ΥΠΕΡ ΤΩΝ ΙΕΡΩΣ ΗΣΥΧΑΖΟΝΤΩΝ
(ΛΟΓΟΣ Α' ΤΗΣ Α' ΤΡΙΑΔΟΣ)
 
Εισαγωγικά στοιχεία περί των τριών τριάδων 84
Η εν Χριστώ ζωή και η κλασσική παιδεία 86
Το κατ' εικόνα και η ελληνική φιλοσοφία 88
Ο Σταυρός του Χριστού και αι θεώνουσαι εντολαί 90
Η "σχολή των Αθηναίων φίλη ούσα πονηρών πνευμάτων" 92
Η "δαιμονιώδης" γνώσις και η εξ αγίου Πνεύματος 94
Συνοπτικαί κρίσεις επί του πρώτου λόγου 96
Η κλασσική φιλοσοφία εις την ζωήν του θείου Παλαμά 97
ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ ΕΝΔΕΚΑΤΟΝ  
ΥΠΕΡ ΤΩΝ ΙΕΡΩΣ ΗΣΥΧΑΖΟΝΤΩΝ
(ΛΟΓΟΣ Β' ΤΗΣ Α' ΤΡΙΑΔΟΣ)
 
"Ένδον του σώματος πειράσθαι κατέχειν τον οικείον νουν" 100
Ασκητική ανθρωπολογία και ησυχαστική παράδοσις 102
Η ένδον ουσία του νου και η έξω διαχεομένη ενέργεια 105
Η κυκλική και απλανής του νου κίνησις προς τον Θεόν 108
ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ ΔΩΔΕΚΑΤΟΝ  
ΥΠΕΡ ΤΩΝ ΙΕΡΩΣ ΗΣΥΧΑΖΟΝΤΩΝ
(ΛΟΓΟΣ Γ' ΤΗΣ Α' ΤΡΙΑΔΟΣ)
 
Οι καρποί της προσευχής, η θεία γνώσις, το θείον φως 111
Περί φωτός και Ησυχίας εκ μεθέξεως του θείου φωτός 115
ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ ΔΕΚΑΤΟΝ ΤΡΙΤΟΝ  
ΥΠΕΡ ΤΩΝ ΙΕΡΩΣ ΗΣΥΧΑΖΟΝΤΩΝ
(ΛΟΓΟΣ Α' ΤΗΣ Β' ΤΡΙΑΔΟΣ)
 
Η ανεύρεσις των συγγραφών και ο πανικός του Βαρλαάμ 120
Ο Βαρλαάμ μυστικός πρέσβυς του βασιλέως παρά τω πάπα 122
Αι δύο γνώσεις και αι δύο σοφίαι, θεία και ανθρωπίνη 124
"Εγώ καθεύδω και η καρδία μου αγρυπνεί" θείω έρωτι 127
Διά των ενοποιών εντολών ιερουργούμεθα εις μονάδα 129
ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ ΔΕΚΑΤΟΝ ΤΕΤΑΡΤΟΝ  
ΥΠΕΡ ΤΩΝ ΙΕΡΩΣ ΗΣΥΧΑΖΟΝΤΩΝ
(ΛΟΓΟΣ Β' ΤΗΣ Β' ΤΡΙΑΔΟΣ)
 
Σχέσεις νοεράς προσευχής και ασκητικής κακοπαθείας
134
Σχέσεις παθητικού της ψυχής και εκστατικής καταστάσεως
137
Το πνευματικόν πένθος και η νοερά προσευχή
139
ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ ΔΕΚΑΤΟΝ ΠΕΜΠΤΟΝ  
ΥΠΕΡ ΤΩΝ ΙΕΡΩΣ ΗΣΥΧΑΖΟΝΤΩΝ
(ΛΟΓΟΣ Γ' ΤΗΣ Α' ΤΡΙΑΔΟΣ)
 
Η προσευχή, η καθαρότης της καρδίας και η θεοπτία
142
Αι εντολαί πηγή γνώσεως και οράσεως θείας δόξης
145
"Το πάσχειν την αφαίρεσιν υπέρτερον του θεολογείν"
147
ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ ΔΕΚΑΤΟΝ ΕΚΤΟΝ  
ΕΝΑ ΘΕΟΛΟΓΙΚΟΝ ΣΥΜΒΟΛΙΚΟΝ ΜΝΗΜΕΙΟΝ ΤΟΥ ΑΘΩ  
Ο θείος Παλαμάς εις Άθω δι' έκδοσιν θεολογικού τόμου
152
Ο αγιορειτικός τόμος υπέρ των ιερώς ησυχαζόντων
154
Περιεχόμενον και σκοπός του αγιορειτικού τόμου
159
ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ ΔΕΚΑΤΟΝ ΕΒΔΟΜΟΝ  
ΠΡΟΣΥΝΟΔΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ  
Η κοίμησις της Θεοδότης, η έλλαμψις του Μ. Αντωνίου
163
Ο Παλαμάς υποπτεύεται ως "λατινοέλληνα" τον Βαρλαάμ
166
Συνοπτικός σχολιασμός της περί θείου φωτός γ' τριάδος
168
ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ ΔΕΚΑΤΟΝ ΟΓΔΟΟΝ  
ΠΡΟΣΥΝΟΔΙΚΗ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΣ  
Ο Βαρλαάμ διεγείρων τον λαόν κατά των Ησυχαστών
173
Γρηγόριος Ακίνδυνος ένας αιρετικός του 14ου αιώνος
174
Η γ' προσυνοδική επιστολή του Παλαμά προς Ακίνδυνον
176
Μετάκλησις υπό της Συνόδου του αγ. Παλαμά δι' απολογίαν
179
Πορεία αγίων Ησυχαστών και συμβολικαί αποκαλύψεις
181
"Ανέτειλεν ο ήλιος και συνήχθησαν..." - προς Σύνοδον
182
ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ ΔΕΚΑΤΟΝ ΕΝΑΤΟΝ  
ΑΙ ΣΥΝΟΔΟΙ ΤΟΥ 1341  
Αι εργασίαι και αποφάσεις της Συνόδου της 10.6.1341
185
Άδοξον τέλος του Βαρλαάμ, ο Ακίνδυνος κατά του αγ. Παλαμά 189
Ο Ακίνδυνος αποκαλύπτων κεκρυμμένας αιρέσεις του
191
Η Σύνοδος του Αυγούστου 1341 και συνοδικός τόμος
194
ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ ΕΙΚΟΣΤΟΝ  
ΖΟΦΟΣ ΑΙΡΕΣΕΩΣ - ΛΑΜΨΕΙΣ ΘΕΟΛΟΓΙΑΣ  
Ο μεταξύ ρωμαίων πόλεμος αρχή εκκλησιαστικού σάλου
198
Ο Πατριάρχης Καλέκας κατά του θείου Παλαμά
199
Τρία θεολογικά έργα κατά Βαρλααμιτών του θείου Παλαμά
201
Πρεσβεία Αγιορειτών προς ειρήνευσιν της Εκκλησίας
202
"Οίους διωγμούς υπήνεγκα και ερρύσατό με ο Κύριος"
204
Ο διάλογος "διάλεξις Ορθοδόξου μετά Βαρλααμίτου"
205
Έτερος διάλογος, "διάλεξις Θεοφάνους προς Θεότιμον"
207
ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ ΕΙΚΟΣΤΟΝ ΠΡΩΤΟΝ  
"ΕΙ ΕΜΕ ΕΔΙΩΞΑΝ, ΚΑΙ ΥΜΑΣ ΔΙΩΞΟΥΣΙΝ"  
"Βαρλαάμ και Ακίνδυνος εισιν διχοτομούντες"
209
"Προς τα θεία σοφόν Αρσένιον τον στουδίτην"
210
Ο θεόπνευστος θεολόγος προς Ιωάννην τον Γαβράν
211
Ο Θεοφόρος Γρηγόριος εις την φυλακήν του Παλατίου
213
Τρεις επιστολαί εκ της ειρκτής προς φίλους
214
Οι επτά αντιρρητικοί λόγοι κατά Ακινδύνου
217
ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ ΕΙΚΟΣΤΟΝ ΔΕΥΤΕΡΟΝ  
"Ο ΛΟΓΟΣ ΤΟΥ ΘΕΟΥ ΟΥ ΔΕΔΕΤΑΙ"  
"Έκθεσις περί των δυσσεβημάτων Βαρλαάμ και Ακινδύνου"
220
Τετράς θεολογικών επιστολών, προς αρχιεπίσκοπον Κυζίκου
220
"Τω τιμιωτάτω εν μοναχοίς Δαμιανώ τω φιλοσόφω"
221
"Αιδεσιμωτάτω εμοί εν Κυρίω προσφιλεστάτω κυρ Διονυσίω"
222
"Τω τιμιωτάτω εν μοναχοις, τω ασκητικωτάτω κυρ Βησσαρίωνι"
223
Εξελίξεις του β' εξαμήνου και ο "εν ειρκτή ελεύθερος"
225
Η χειροτονία του Ακινδύνου αρχή αλλαγής του σκηνικού
226
"Ο χειμών παρήλθεν, ο υετός απήλθε... τα άνθη ώφθη τη γη"
227
Η Σύνοδος του 1347 και η λήξις του εμφυλίου πολέμου
228
ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ ΕΙΚΟΣΤΟΝ ΤΡΙΤΟΝ  
"ΑΡΧΗΝ ΠΑΛΙΝ ΑΓΩΝΩΝ ΚΑΙ ΠΑΛΑΙΣΜΑΤΩΝ"  
"Ωσανεί πεπρωμένον ην αυτώ το διά βίου παλαίειν"
231
Ο ποιμήν ο καλός εις τον θρόνον της Θεσσαλονίκης
232
Ακινδυνόφρονες και πάλιν ταράσσουν την εκκλ. ειρήνην
234
Η εν Βλαχέρναις Σύνοδος του 1351 κατά Ακινδυνιστών
235
Η Ε' συνεδρία της Συνόδου των Βλαχερνών και ο Τόμος
237
ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ ΕΙΚΟΣΤΟΝ ΤΕΤΑΡΤΟΝ  
ΑΓΩΝΕΣ, ΠΕΙΡΑΣΜΟΙ, Η ΟΣΙΑ ΚΟΙΜΗΣΙΣ  
Νίκαι, νόσοι, θαυματουργίαι, κακώσεις και αιχμαλωσίαι
241
Παράκλητος των χριστιανών - ευαγγελιστής των Τούρκων
242
Ο αθλητής εις το Βυζάντιον, ο ποιμήν εις το ποίμνιον
244
"Ποίοις υμνωδιών άνθεσι στεφανώσωμεν τον Ιεράρχην;"
245
Η κοίμησις του θεοφόρου και η έλλαμψις της χάριτος
246
Ένταξις εις το Αγιολόγιον του θαυματουργού Γρηγορίου
248
ΕΠΙΛΕΓΟΜΕΝΑ  
Ο θείος Παλαμάς ερμηνεύων εαυτόν - την θεολογίαν του
250
Βαρλαάμ, Ακίνδυνος, Γρηγοράς ερμηνεύοντες αυτοί εαυτούς
252
Συνοπτικά σχόλια επί των εξετασθέντων θεολ. θεμάτων
254
ΠΑΡΑΠΟΜΠΑΙ - ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ 257
ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ 290
ΕΡΓΑ ΤΟΥ ΙΔΙΟΥ 291




Login-iconLogin
active³ 5.3 · IPS κατασκευή E-shop · Όροι χρήσης